رده بایگانی عنوان صفحه

دریچه

صنعت «سخن بزرگان»

هر روز صبح که گروه خانوادگی‌تان را باز می‌کنید، الگوی مشخصی از پیام‌ها می‌بینید: خاله‌تان تصویری از غروب آفتاب در دشتی سرسبز را فرستاده است که روی آن نوشته شده: «امروز مثل خورشید بتاب» یا پسرعمویتان که عکسی از یک دسته گل گذاشته و زیرش…

بچه‌ها زلزله‌اند. زلزله را می‌شود پیش‌بینی یا تربیت کرد؟

اگر بچه دارید، حتماً چنین موقعیت‌هایی را تجربه کرده‌اید: با کلی شوق و ذوق، برنامۀ سفر می‌چینید، یا برای جشن تولد بچه‌تان وقت می‌گذارید، اما آن روز بچه‌تان از دندۀ چپ بلند می‌شود. آنقدر نق می‌زند و گریه می‌کند که هزار بار آرزو می‌کنید کاش…

مرگ را بلعیدم، تا شاید زنده بمانم‌؛ زندگیِ یک بیمار سرطانی

هیچ بیمار سرطانی‌ای، حتی اگر کاملاً بهبود بیابد، دیگر به همان آدم قبلی تبدیل نمی‌شود. سایۀ مرگ و رنج بی‌حساب درمان، او را خرد می‌کند و از نو می‌سازد. کسی می‌شود که انگار دوباره متولد شده است، البته اگر جان به در ببرد. انی بویر، جستارنویس…

برای تغییرکردن باید شخصیتتان را تغییر دهید، نه رفتار روزمره‌تان را

احتمال دارد وقتی غرق مشکلات هرروزه‌ات هستی گذرت به قفسۀ پرُتنوع کتاب‌های «خودیاری» بیفتد. شروع به خواندن می‌کنی؛ تازه می‌فهمی چقدر در بند عادت‌های ریز و درشتی بوده‌ای که مانع اصلیِ تغییر و کامیابی تو بوده‌اند. کتاب‌های خودیاری می‌گویند…

اثبات غیرعقلانی بودن آدم‌ها به نفع چه کسانی تمام می‌شود؟

اساس محاسبات اقتصادی، این است که انسان‌ها رفتاری عقلانی دارند. اما در سال‌های اخیر پژوهش‌های جدید اقتصادانان رفتاری، نشان داد سازوکار تصمیم‌گیری انسانی بسیار پیچیده‌تر از تصورات پیشین ماست. حالا به لطف کلان‌داده‌ها، کسی تردید ندارد که هنگام…

توصیه‌های یک رمان‌نویس برای نوشتن یک مقالۀ دانشگاهی

متن علمی با متن داستانی تفاوت دارد، اما کورمک مک‌کارتی، رمان‌نویس موفق آمریکایی، معتقد است می‌توان با الهام‌گرفتن از رمان و فنون روایت مقاله‌های علمی بهتری هم تولید کرد. او طی سال‌های گذشته ویراستار چندین کتاب تأثیرگذار علمی بوده است که از…

دگراندیشان شوروی چگونه به سلطه‌ی «اخبار جعلی» پایان دادند؟

اتحاد جماهیر شوروی، به عنوان یک رژیم تمامیت‌خواه و سرکوبگر، با آزادی بیان مخالف بود. با این حال، عده‌ای از دگراندیشان این کشور، به کمک شهروندان عادی و اعضای جامعه‌ی مدنی، راه‌های مؤثری برای انتشار حقایق، افشای اخبار جعلی، و مبارزه با

واقعیت، ادبیات، اینترنت، و آزادی بیان

جوانا کاوِنا و پیتر پومرانتسِف، دو نویسنده و پژوهشگر بریتانیایی، درباره‌ی مفهوم واقعیت، امکانات ادبیات، نقش اینترنت، و مسئله‌ی آزادی بیان در زمانه‌ی ما گفت‌وگو می‌کنند. جوانا کاونا: در دیدار اخیرمان، در…

اقتصاد خوب برای روزهای سخت

مورخ، دولتمرد، ریاضی‌دان و فیلسوف. اگر به اقتصاددان‌های این دویست سال گذشته نگاه کنید باورتان می‌شود که این ویژگی‌های جاه‌طلبانه در آن‌ها وجود دارد. آن‌ها طوری ژست می‌گیرند که گویا اوضاع تحت‌کنترلشان است. اما وقتی بحران‌های اقتصادی ظهور…

 فاجعه ی سقوط! ؛ عباس عبدی: علی ربیعی زنگ زد گفت نظرت چیه؟ چه‌کار کنم؟

این یادداشت را بخوانید تا از عمق فاجعه درباره سقوط هواپیما باخبر شوید ▪️عباس عبدی، روزنامه‌نگار و پژوهش‌گر اجتماعی نوشته: «بعدازظهر جمعه علی ربیعی زنگ زد. پس از یک احوال‌پرسی کوتاه گفت: نظرت چیه؟ چه کار کنم؟…

 “چرنوبیلِ موشکی”

محمدرضا جلائی‌پور: فاجعهٔ سقوط هواپیمای ۷۵۲ با اشتباه پدافند نظامی ایران از دو جهت شبیه فاجعهٔ چرنوبیل ۱۹۸۶ است: ۱. هر دو فاجعه نشان داد داشتن ابزارهای دفاعی کافی نیست و اگر با ساختارها و رویه‌های کارای…

چرا بیشتر کتاب‌هایی را که می‌خوانیم فراموش می‌کنیم؟

بعضی‌ها هر کتاب را فقط یک‌بار می‌خوانند و بعد از گذشت مدت‌ها تقریباً بی‌هیچ کم‌وکاستی همۀ آن را به یاد می‌آورند. اما بیشتر ما این‌طور نیستیم و این موضوع خیلی ناراحتمان می‌کند و مدام خودمان را بابت روش مطالعه‌مان ملامت می‌کنیم یا حافظۀ…

می‌اندیشم، پس خطا می‌کنم

تصور کنید می‌توانستیم خطا را به کلی حذف کنیم. کسی که هرگز خطایی از او سر نمی‌زند، چگونه انسانی خواهد بود؟ این پرسش، دو پاسخ بسیار متفاوت دارد. یک پاسخ در نظر گرفتن موجودی ابرانسانی و خداگونه است. این شعر الکساندر پوپ بر همین اساس سروده شده…

پرتره‌ها: اومبرتو اکو، سول اشتاینبرگ، و آلدو بوتزی

اومبرتو اکو ماجرای عاشقانه‌ی من با شهر میلان که شروع شد، اومبرتو اکو که فقط چهار سال از من بزرگ‌تر بود، عملاً دبیر تحریریه‌ی انتشارات بومپیانی به حساب می‌آمد. سراغش را گرفتم، قرار ملاقاتی گذاشتیم، و طراحی‌های خودم را پیش روی‌اش گذاشتم. با…

توطئه و تئوری توطئه!

در ادبیات سیاسی "تئوری توطئه" به معنای باور به شبکه یا محفلی پنهان و مخوف از افراد اسرارآمیز در نقطه‌ای رازآمیز از جهان است که امور عالم را با دسیسه‌های پیچیده به نفع خود رقم می‌زند. تئوری توطئه بدان جهت مورد طرد و طعن متفکران…

ماکیاوللی می‌پرسید: بهتر است مردم از حاکم بترسند یا دوستش داشته باشند؟

کمتر نویسنده‌ای به بدنامی نیکولو ماکیاوللی وجود دارد. او را «شیطان» و «آموزگار شر» خوانده‌اند و نامش را مثل نوعی ناسزا یا نفرین، بر روی شریرانه‌ترین طرح‌ها و اقدامات سیاسی نهاده‌اند. اما مگر این سیاست‌مدار کارکشتۀ ایتالیایی چه می‌گفت که…

دونالد ترامپ: توییت‌های من، خبررسانی به کنگره است برای درگیری احتمالی با ایران

دونالدترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، توییت کرد: بتواند مردم ما را بکشد؛ شکنجه کند و آزار دهد؛ بتواند از بمب‌های کنار جاده‌ای بهره‌گیرد و مردم ما را بترکاند اما ما اجازه نداریم به مرکزهای فرهنگی آن‌ها دست بزنیم؟ نه؛ اینطور نمی‌شود!»…

«زن‌کشی» و چالش‌های قانونی

«زن‌کشی»، به معنی به قتل رساندن یک زن به دلیل جنسیت‌ او، اصطلاحی است که در قانون جزایی فرانسه وجود ندارد. بسیاری از حقوق‌دانان بر این باورند که قوانین فرانسه از مقررات مکفی و مناسب در این زمینه برخوردار است اما در عین حال استفاده از این…

آیا مدل‌های ریاضیاتی بالاخره می‌توانند موفق به پیش‌بینی تاریخ شوند؟

پیش‌بینی وقایع آینده شاید بزرگترین آرزوی علوم اجتماعی باشد. چیزی که تلاش برای رسیدن به آن تا به امروز چندان حاصلی نداشته و همین باعث شده تا بسیاری از پژوهشگران علوم تاریخی و اجتماعی، از این آرزو دست بردارند. بااین‌حال، هنوز کسانی پیدا…

حق طلاق، امکانی که محدودتر می‌شود!

مریم حسین خواه: یک قرن پیش، در اواخر دهه‌ی ۱۲۹۰ خورشیدی، زنان ایرانی که از هر حق برابری در خانواده و جامعه محروم بودند، می‌گفتند که دست‌کم طلاق دادن زنان را کمی مشکل کنید تا این‌طور نباشد که مردان هر وقت دل‌‌شان خواست زن‌شان را…

آیا ادعاهای روان‌شناسی مثبت‌گرا واقعاً علمی است؟

داستان روان‌شناسی مثبت‌گرا بی‌شباهت به داستان پیدایش ادیان بزرگ جهانی نیست. حدود بیست‌سال پیش، یک روان‌شناس آمریکایی که عمدۀ شهرتش را مدیون تحقیق دربارۀ سیاهی‌های روح انسان بود، ناگهان هنگام صحبت با دختر پنج‌ساله‌اش، از خود پرسید: چرا همه…

اگر ارتباط جهاني داشتيم نه فساد بود و نه تحريم مي شديم

محمود سریع‌القلم: دولت ترامپ به مدت ٣ روز چند نفر ترکیه‌ای را تحریم کرده بود و در مقابل اردوغان هم آمریکا را تهدید کرد که اگر تحریم ادامه پیدا کند بانک‌های آمریکایی در ترکیه بسته خواهند شد به‌این‌ترتیب ترامپ تحریم‌ها را پس گرفت…

«بحران سرمایه‌داری» آن چیزی نیست که اروپایی‌ها تصور می‌کنند

موج اخیر کتاب‌ها و مقالاتی که درباره‌ی بحران سرمایه‌داری نوشته شده‌اند، مرگ سرمایه‌داری یا گذار از آن را پیش‌بینی می‌کنند. برای کسانی که دهه‌ی ۱۹۹۰ میلادی را به یاد می‌آورند، شباهت عجیبی میان این پیش‌بینی و نوشته‌های آن دوره وجود دارد.…

«تصمیم‌‌های سال جدید» را رها کنیم؟

برای نوشتن این مطلب در گوگل واژه‌ی New Year Resolutions یا همان «تصمیم‌های سال جدید» را جست‌وجو کردم. می‌دانید نتیجه چه رقمی است؟ نزدیک به ۱۵۸ میلیون! «انجمن روان‌شناسی آمریکا» می‌گوید ۹۳ درصد از مردم آمریکا هر سال در پایان سال و آغاز سال…

چگونه در بیماری زوال عقل از «خود» مراقبت کنیم

«اگر به جای نابودی شخصیت، آن را متغیر بشماریم، در این صورت بهتر می‌توانیم به نیازهای افراد مبتلا به زوال حافظه کمک کنیم. پژوهش‌های ما به نحو فزاینده نشان می‌دهد که به جای تلاش برای بازگرداندن بیمار به زمان حال، باید بیاموزیم به گذشته، که در…

به بهانهٔ ۸ دی‌ماه، زادروزِ فروغ فرخزاد

فروغ اگر خالص‌ترین و برجسته‌ترین چهرهٔ روشنفکری ایران، در نیمهٔ دوم قرن بیستم نباشد، بی‌گمان یکی از دو سه تن چهره‌هایی است که عنوان روشنفکر، به کمال، بر آنان صادق است. صورت و معنی در شعر او مدرن است. هیچ‌گونه نقابی از صنعت و…

مسیح در شرق

«عیسی در آسیا همچنان کتاب مهیج و برانگیزاننده‌ای است که نشان می‌دهد چگونه اهالی آسیا ــ مانند مردمان دیگر در گوشه و کنار دنیا ــ سده‌ها تلاش کرده‌اند تا آن مرد اهل شهر جلیل را از آنِ خود سازند.»

حقیقتِ تازیانه، و نیچه

«پای عشق در میان است که نفرت خودنمایی می‌کند و جایی برای حضور حقیقت نمانده است. در جدال عشق و نفرت به دنبال حقیقت نباید بود.» آیا نیچه گروهی از انسان‌ها را بدگوهر می‌دانست؟ نه. او مثل مسیحیان با مفهوم خیر و شر در سرشت آدمی بازی نمی‌کرد،…

سهم تئاتر در سقوط دیوار برلین

سی سال قبل در ۴ نوامبر ۱۹۸۹ شمار فراوانی از شهروندان آلمان شرقی به میدان الکساندرپلاتس در برلین دو‌شقه‌شده‌ی آن زمان هجوم بردند تا به حکومت این کشور اعتراض کنند. «جمهوری دموکراتیک آلمان» در حال فروپاشی بود. اریش هونِکِر، رهبر منفور کشور، از…

زیبایی‌شناسی سانسور هیچ فایده‌ای ندارد

مانی تهرانی: برای این که تصویر دقیق‌تری از امروز داشته باشیم، یک قدم به پیش از انقلاب بازگردیم؛ آیا می‌توان گفت سانسور در دهه‌ی ۵۰ ایران بیش‌تر سخت‌افزاری و سطحی ــ به معنی برخورد فیزیکی و حذف برخی عبارات ــ بوده است؟ جمشید…