شش قدم؛ سرمربی تیم ملی فوتبال ایران را “از بالا” انتخاب می‌کنند؟

"سرمربی جدید تیم ملی ظرف دو الی سه روز آینده به ایران می‌آید."

“سرمربی جدید تیم ملی ظرف دو الی سه روز آینده به ایران می‌آید.” این وعده‌ای است که مهدی تاج ۱۷ اردیبهشت به سایت تسنیم داد اما یک هفته گذشته و سرمربی هنوز نیامده.

سوریه و کره جنوبی به عنوان رقبای ایران در دیدارهای دوستانه معرفی شده‌اند. شانزدهم خرداد با سوریه در تهران و پنج روز بعد با کره جنوبی در سئول.

از لیگ برتر ایران هم فقط یک هفته باقی مانده. با این حال مشخص نیست چه کسی تیم ملی ایران را در این دو دیدار تدارکاتی هدایت خواهد کرد.

رییس فدراسیون فوتبال ایران بدون ذکر نام، گزینه خود را یکی از مربیان مطرح دنیا نامیده. رسانه‌های مختلف از جمله روزنامه خبرورزشی، ایران ورزشی و سایت تابناک نوشتند گزینه تاج، مارک ویلموتس بلژیکی است. کسی که در یک سال و نیم گذشته هدایت هیچ تیمی را به عهده نداشته.

پیش‌تر نام‌هایی چون وینچنزو مونتلا، دیک ادووکات و اروه رنار هم مطرح شده بودند. روابط عمومی وزارت ورزش نیز اعلام کرده بود زیدان مورینیو و کلینزمن “در صف مذاکره” برای سرمربیگری تیم ملی ایران قرار دارند.

فارغ از اینکه ویلموتس گزینه مطلوبی برای تیم ملی ایران به شمار می‌رود یا نه، پرسش این است که چرا با وجود اعلام تاریخ ورود از سوی تاج، خبری از سرمربی جدید نشد؟

صرف نظر از مسائلی نظیر بحران مالی فدراسیون یا عدم رغبت مربیان بزرگ برای کار در ایران، آیا باز هم پای اعمال نظر مقامی بالاتر از فدراسیون در میان است؟ موضوعی که علی کفاشیان در مصاحبه با شبکه اول صداوسیما با صراحت به آن اشاره کرده.

هفته گذشته تاج ادعایی را مطرح کرد که چه بسا تلاشی بود برای مجاب کردن مخالفین بالا دستی. او گفت: “سرمربی اگر ظرف دو سه روز آینده معرفی شود یک برند برای کشور شده و نشان می‌دهد تحریم‌ها هیچ تاثیری نداشته و دنیا می‌خواهد با ایران مراوده داشته باشد.”

اما لغو برنامه ورود گزینه تاج باعث شد او ناگزیر شود در مصاحبه‌های بعدی، اظهارات کاملاً متفاوتی را به زبان بیاورد. مثلاً در مجمع هیات فوتبال خراسان رضوی گفت:

“آوردن هر سرمربی یک روند و مناسباتی دارد که نسبت به قبل یک مقدار سخت‌تر هم شده. ما تا فیفادی وقت داریم. سرمربی مدنظر ما الان دارد لیگ را به طور جدی دنبال می‌کند.”

در نشست خبری لیگ برتر از ژرژ لیکنز درباره هموطنش ویلموتس پرسیدند. سرمربی تراکتورسازی تبریز گفت: “ایشان همکار من بوده اما نمی‌توانم بگویم خوب بوده یا بد. برای ایران آرزوی موفقیت دارم.”

در هفته‌ای که گذشت علی کفاشیان به موضوع دخالت “مقامات بالا” در انتخاب سرمربی تیم ملی فوتبال ایران اشاره کرده بود.

او درباره کی‌روش گفت: “ایشان در ادامه یک مقدار زیاده‌روی کرد و در مسائلی مانند بازی‌های دوستانه وارد شد. دعوا ایجاد شد و مقرر شد او برود. وزارت وقت نیز همین موضوع را گفت اما بالاتر از وزیر ورزش گفتند که او باید بماند. یک نیروی بالاتر از گودرزی ورود کرد.”

رییس پیشین فدراسیون در مصاحبه با شبکه اول صداوسیما گفت: “یک مربی وقتی از بالا حمایت شود، کنترلش سخت می‌شود. او لج می‌کرد و ما خیلی وقت‌ها تحمل می‌کردیم. در استرالیا و برزیل کار به جایی رسید که اگر یک ایرانی در اردو بود کی‌روش را برکنار می‌کردم.”

کفاشیان همچنین گفت: “اوایل اینگونه نبود. یک سرپرست کنارش بود اما به اندازه‌ای جنجال کرد که او رفت. بخشی از صحبت‌های کی‌روش منطق داشت اما بخشی از صحبت‌هایش با زور بود.”

در واپسین سال فعالیت کی‌روش به عنوان سرمربی ایران، محور اغلب گلایه‌های تندش این بود که سرمربی بعدی شما انتخاب شده است.

اما تکذیب مکرر از سوی مسئولین فدراسیون و پرسپولیس، همچنین مذاکرات فدراسیون با گزینه‌هایی نظیر مارک ویلموتس، بیانگر اشتباه کی‌روش است و انتخاب قطعی در کار نبوده.

حال پرسش این است که نیروی بالاتر از وزارت ورزش و فدراسیون فوتبال کیست و با چه انگیزه‌ای در انتخاب سرمربی تیم ملی فوتبال ایران ایفای نقش می‌کند؟ معمایی که کفاشیان درباره‌اش صحبت نکرده. اما مثال‌های او هم از دولت احمدی‌نژاد است و هم دولت روحانی.

محمد دادکان رییس سابق فدراسیون فوتبال به روزنامه آرمان گفته است: “بنده اینجا این مسئله را علنی می‌کنم که آمدن کی‌روش به ایران هم توسط احمدی‌نژاد صورت گرفت.”

دخالت بالا دستی‌ها در انتخاب سرمربی تیم ملی به دهه اخیر محدود نمی‌شود. روزنامه اعتماد در شماره چهاردهم شهریور ۸۵ می‌نویسد: “پرویز دهداری با وساطت سیداحمد خمینی سکان هدایت تیم ملی را برای بازی‌های آسیایی ۱۹۸۶ سئول به عهده گرفت.”

گاهی مقام بالاتری که سرمربی تیم ملی فوتبال را انتخاب یا برکنار می‌کند، شخص رییس جمهور است. سایت ورزش سه درباره برکناری علی دایی از سرمربیگری تیم ملی پس از شکست مقابل عربستان در ورزشگاه آزادی می‌نویسد: “محمد علی آبادی برای دیدار نوروزی با احمدی‌نژاد راهی نهاد می‌شود و در همان ابتدا رییس جمهور می‌پرسد سرمربی برکنار شد؟ علی آبادی پاسخ داد او همین امروز می‌رود. دستور به کفاشیان ابلاغ شده.”

پس از دایی، افشین قطبی به سرمربیگری تیم ملی رسید. جالب اینکه ظاهرا قبل از دایی هم قرار بود قطبی سرمربی شود. انتخاب‌ها و عدم انتخاب‌هایی که رسانه‌ها در ایران بارها از زمینه سیاسی‌اش نوشته‌اند.

اسفند ۸۶ سایت فرارو به نقل از منبع‌ خود در فدراسیون فوتبال نوشت انتخاب دایی به جای قطبی با نظر احمدی‌نژاد صورت گرفت.

دایی که بعداً پست خود را به قطبی داد، به شدت منتقد او بود و در نشست خبری لیگ برتر گفت: “قطبی اصلاَ کسی نیست که بخواهد درباره من نظر بدهد. این وضعیت نادرست فوتبال ماست که تقّی به توقّی می‌خورد یکی پیدا می‌‌شود و تا این حد هم به شهرت می‌رسد. آن زمان که جوانان این مملکت شهید شده‌اند، جانباز شده‌اند تا این محیط را برای ما به وجود آورند معلوم نیست قطبی کجا و چگونه زندگی می‌کرده.”

قضیه دایی و احمدی‌نژاد شهریور ۹۳ سوژه اصلی برنامه ۹۰ بود. عادل فردوسی‌پور عقیده داشت همان کسی که شما را آورده بود خودش هم شما را برداشت.

دایی پاسخ داد: “شما قاطعانه می‌گویید محمود احمدی‌نژاد مرا مربی تیم ملی کرد اما به هیچ وجه اینطور نبود. من با دستور مستقیم او برکنار شدم. دلیل برکناری من چه بود؟ چون پیشنهاد دادند در ستاد انتخاباتی احمدی‌نژاد باش. نرفتم و عین آب خوردن کنار گذاشته شدم.”

حالا تیم ملی ایران منتظر سرمربی جدید است تا به استقبال رقابت‌های مقدماتی جام جهانی ۲۰۲۲ برود. تیمی که برخلاف حریفان آسیایی‌اش، اولین روزهای فیفا پس از جام ملت‌های آسیا را از دست داده.

۲۷ اسفند تا ششم فروردین قرار بود ایران ضمن برپایی اردو در تورنمنت چهار جانبه چین شرکت کند. اما بی‌برنامگی فدراسیون باعث شد فرصت حضور در این رقابت‌ها از دست برود.