راهکارهای بعد از برجام

قاسم محبعلی:

 

بوریس جانسون نخست‌وزیر انگلیس درباره توافق هسته‌ای ادعا کرده است: «اگر قرار است ما برجام را با چیزی جایگزین کنیم، بیایید آن را با یک «توافق ترامپ» جایگزین کنیم.رئیس جمهور ترامپ یک توافق‌کننده خیلی خوب است. بالاخره یک طوری باید مانع دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای شویم.» این اظهارات البته با استقبال دونالد ترامپ نیز همراه بوده و او در اینباره گفته است: «بوریس جانسون، نخست‌وزیر انگلیس اظهار کرد که‌ «ما باید توافق[هسته‌ای]ایران را با توافق ترامپ جایگزین کنیم». من موافقم!»

صحبت‌های ردوبدل شده در حالی است که بعد از گام پنجم ایران در کاهش تعهدات برجامی، اروپا نیز مکانیسم ماشه را فعال کرده بود.

 

هرچند برجام کاملا تمام نشده است اما اظهارات بوریس جانسون درباره جایگزینی «توافق ترامپ» به جای برجام در کنار مکانیسم ماشه و فعال‌سازی آن موقعیت را پیچیده‌تر از همیشه کرده است، در صورت عدم توافق ایران و اروپا در کمیسیون مشترک، تا دو ماه دیگر موضوع به شورای امنیت می‌رود و آن موقع دیگر باید برجام را تمام شده دانست.

 

اگر برجام به شورای امنیت برود، قطعنامه 2231 لغو شود و شش تحریم قبلی بازگردند سه حالت پیش روی برجام است. نخست اینکه ایران قطعنامه‌های شش گانه را بپذیرد که این احتمالش ضعیف است، دوم موضوع رسیدن به برجام و توافق جدید است، که یکی از آن‌ها همان راهی است که بوریس جانسون با عنوان توافق ترامپ می‌گوید.

 

در برجام ثانی، احتمالا برای برخی

محدودیت‌های ایران پایانی در نظر گرفته نمی‌شود، نوع بازرسی‌ها و چارچوب برجام تغییر می‌کند که احتمالا یکی از آن تغییرات، حذف غنی‌سازی درایران است. نکته دیگر اینکه علاوه بر مسائل هسته‌ای، مسائلی مثل موشک‌ها و برد موشک‌ها نیز در برجام جدید مطرح می‌شود. سیاست خاورمیانه ایران یکی دیگر از موضوعات مذاکره جدید در برجام جدید خواهد بود که باز هم بعید است تهران بپذیرد.

 

اما راه حل سوم این است که جمهوری اسلامی نه توافق جدید را بپذیرد نه قطعنامه‌ها را و به سمت حداکثر رساندن غنی‌سازی اتمی برود./افتاب یزد