شش ویژگی یک اتحاد موفق بین المللی

 

فارن پالیسی
پروفسور استفان والت:

 

منتقدان سیاست خارجی دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا معتقدند که او آسیب بزرگی به شبکه ائتلاف های جهانی آمریکا وارد کرده است. البته شواهد زیادی برای این ادعا وجود دارد. ترامپ به طور مکرر ارزش پیمان ناتو را زیرسوال برده است. او بارها با رهبران کشورهای دموکراتیک در اروپا، آسیا و کره شمالی مجادله لفظی داشته است. رئیس جمهور آمریکا اوایل این ماه به مهم ترین متحد کشورش در جنگ علیه گروه داعش یعنی نیروهای دموکراتیک کرد سوریه خیانت کرد. اخیرا مجله اکونومیست در سرمقاله خود نوشت که جبران کردن آسیب وارد شده به ائتلاف های منطقه ای آمریکا سال ها طول خواهد کشید. بسیاری از تحلیلگران معتقدند ترامپ درحال نابود کردن نظم نوینی است که آمریکا با تلاش زیاد در طول چند دهه گذشته از زمان پایان جنگ جهانی دوم به وجود آورده بود.

منتقدان ترامپ معتقدند که تمام ائتلاف های کنونی آمریکا اهمیت زیادی برای امنیت ملی کشور دارند و آمریکا باید به حمایت های خود از تمام متحدان و شرکایش ادامه دهد. اما بدون تردید این باور صحیح نیست، زیرا تمام متحدان آمریکا ارزش یکسانی ندارند و در طول زمان ارزش استراتژیک هر ائتلافی تغییر می کند. البته باید به این واقعیت اشاره کرد که داشتن متحدان مناسب می تواند در برخی شرایط بسیار برای شما با ارزش باشد. برای مثال، شبکه ائتلاف های آمریکا در طول جنگ سرد از لحاظ جمعیت، تولید ناخالص ملی، تعداد نیروهای نظامی و بودجه دفاعی نسبت به شوروی برتر بود. این برتری نقش مهمی در پیروزی نهایی آمریکا داشت. در سال های آینده نیز آمریکا برای مقابله با تهدیدات چین در سراسر دنیا چاره ای جز تشکیل ائتلاف های نزدیک و موثر با کشورهای مختلف به ویژه در آسیا نخواهد داشت.

با وجود این، تمام ائتلاف ها و مشارکت های منطقه ای هزینه ها و تعهداتی را به ما تحمیل می کنند. برخی ائتلاف ها مستلزم ماموریت های نظامی جدید و در نتیجه افزایش بودجه دفاعی کشور هستند. علاوه بر این، تعهدات شما در چارچوب این ائتلاف می تواند استقلال سیاست خارجی کشور را از برخی لحاظ محدود کند. برای مثال، دولت اوباما تمایلی نداشت که عربستان سعودی را به خاطر مداخله نظامی در یمن تحت فشار قرار دهد، زیرا تصور می کرد که چنین موضعی به مشارکت های دو کشور در حوزه های دیگر ضربه وارد خواهد کرد.

بنابراین دولت های خردمند باید به دقت ائتلاف های خود را انتخاب کنند و هیچ کدام از آنها را به عنوان یک پیوند مقدس در نظر نگیرند. این واقعیت نباید فراموش شود که هر ائتلافی در واقع ابزاری برای دستیابی به یک هدف مشخص است. متاسفانه بسیاری از تحلیلگران سیاست خارجی آمریکا در مورد ارزش مشارکت های کنونی اغراق می کنند و به اشتباه در مورد افول قریب الوقوع اعتبار ما در جهان هشدار می دهند.

ویژگی های یک متحد خوب

در ادامه قصد داریم به این سوال پاسخ دهیم که چگونه باید یک متحد خوب را انتخاب کرد؟ یک قدرت خارجی باید چه ویژگی هایی داشته باشد تا به عنوان یک شریک با ارزش برای آمریکا در نظر گرفته شود؟ در حالت ایده آل یک متحد خوب از لحاظ اقتصادی و نظامی قدرت بزرگی محسوب می شود یا اینکه دارایی های استراتژیک دیگر از جمله منابع طبیعی یا نقاط استراتژیک را تحت کنترل خود دارد.  به عبارت دیگر، حضور این کشور به طور قابل توجهی به تقویت ائتلاف کمک می کند. آمریکا با کمک شرکای ثروتمند و قدرتمندی همچون ژاپن، آلمان، فرانسه و بریتانیا توانست در جنگ سرد پیروز شود. این درحالی است که ائتلاف شوروی از کشورهای نسبتا ضعیف در اروپای شرقی یا مستعمره های خارجی در یمن جنوبی و اتیوپی تشکیل شده بود.

 

دو کشور متحد باید منافع تقریبا سازگاری با یکدیگر داشته باشند. برای مثال، آمریکا دوست ندارد که هیچ کدام از قدرت های خلیج فارس بر این منطقه نفت خیز مسلط شوند. بسیاری از متحدان نزدیک آمریکا نیز همین دیدگاه را دارند. هر چقدر منافع دو کشور بیشتر در تضاد با یکدیگر قرار گیرند، ارزش یک ائتلاف کاهش پیدا می کند. به همین دلیل فروپاشی مشارکت بین آمریکا و کردهای سوریه اجتناب ناپذیر به نظر می رسید. دو طرف بعد از شکست گروه داعش منافع مشترکی در منطقه نداشتند. در صورتی که منافع ملی دو کشور در طول زمان به طور کامل در تضاد با هم قرار بگیرد، ائتلاف بین دو طرف فرو خواهد پاشید و حتی ممکن است دو کشور به رقیب یکدیگر تبدیل شوند. آمریکا در طول جنگ ایران-عراق از رژیم صدام حسین حمایت کرد. اما بعد آنکه صدام بلافاصله بعد از پایان این جنگ به خاک کویت تجاوز کرد، حمایت آمریکا را از دست داد. به طور مشابه، آمریکا و چین در دهه ۱۹۷۰ به طور غیرمستقیم علیه شوروی همکاری می کردند، اما سقوط شوروی و رشد چین دو کشور را در مسیر تقابل با یکدیگر قرار داد.

 

البته ارزش یک متحد خوب فقط به منافع ملی مشترک محدود نمی شود. یک متحد خوب نباید در امور داخلی شما دخالت کند و به دنبال تقویت قدرت جریان های سیاسی خاص باشد. یک متحد خوب با شما صادق است و در مورد مسائل مهم به شما دروغ نمی گوید. علاوه بر این، یک متحد خوب با مهم ترین رقبای شما همکاری نمی کند.

 

ارزیابی ارزش شرکای آمریکا

 

با توجه به معیارهای اشاره شده، شرکای کنونی آمریکا را چگونه ارزیابی می کنید؟ متحدان آمریکا در سازمان ناتو از لحاظ ثبات سیاسی و قدرت اقتصادی در جایگاه مناسبی به سر می برند. البته اعضای ناتو از لحاظ قابلیت های نظامی نمره پایینی کسب می کنند، اما تعدادی از اعضای ناتو در سال های گذشته در ماجراجویی های نظامی آمریکا در مناطق مختلف مشارکت کرده اند.

 

بیشتر شرکای آسیایی آمریکا از لحاظ سیاسی ثبات دارند و کشورهای ثروتمندی محسوب می شوند، اما از لحاظ نظامی انتظارات ما را برآورده نکرده اند. البته افزایش قدرت چین درحال تغییر دادن معادلات در این منطقه استراتژیک است. آمریکا برای جلوگیری از تسلط چین بر آسیا باید با تعدادی از این کشورهای آسیایی همکاری کند. علاوه بر این، بسیاری از شرکای آسیایی ما کشورهای دموکراتیک هستند و در امور داخلی آمریکا دخالت نمی کنند. به همین دلیل اهمیت استراتژیک آنها در سال های گذشته افزایش یافته است.

 

زیرسوال رفتن شرکای خاورمیانه ای

 

آشکار است که شرکای آمریکا در خاورمیانه بیشتر از همه زیرسوال قرار گرفته اند. اسرائیل از لحاظ نظامی قدرت مهمی محسوب می شود و به همین دلیل متحد باارزشی در طول جنگ سرد بود. اما اسرائیل در طول دو جنگ آمریکا در خلیج فارس در حاشیه قرار داشت. اسرائیل در طول سال های گذشته در امور داخلی آمریکا دخالت کرده است. دولت نتانیاهو تلاش زیادی برای سوق دادن آمریکا به سمت درگیری نظامی با ایران انجام داد. اسرائیل همچنین از لحاظ حقوق بشر و ارزش های دموکراتیک با انتظارات ما در تضاد قرار دارد.

 

اتحاد آمریکا با عربستان سعودی نیز به شدت مورد انتقاد قرار گرفته است. ریاض بخش قابل توجهی از فروش سلاح آمریکا را به خود اختصاص داده است، اما نمی تواند به طور موثر از آنها استفاده کند و در طول سال های گذشته برای دفاع از خود به حمایت آمریکا وابسته بوده است. جنایات جنگی ائتلاف سعودی در یمن، قتل جمال خاشقجی و سرکوب مخالفان داخلی نیز بیشتر ارزش این اتحاد را زیرسوال برده است. آمریکا در آینده باید برای انتخاب متحدان خود بیشتر احتیاط کند. ما باید تعریف محدودتری برای منافع ملی خود درنظر بگیریم. سیاست خارجی آمریکا باید بر مبنای دفاع از این منافع باشد.

 

 

WP2Social Auto Publish Powered By : XYZScripts.com