“چرنوبیلِ موشکی”

 

محمدرضا جلائی‌پور:

 

فاجعهٔ سقوط هواپیمای ۷۵۲ با اشتباه پدافند نظامی ایران از دو جهت شبیه فاجعهٔ چرنوبیل ۱۹۸۶ است:

 

۱. هر دو فاجعه نشان داد داشتن ابزارهای دفاعی کافی نیست و اگر با ساختارها و رویه‌های کارای حکمرانی همراه نباشد، می‌تواند به کشته‌شدن هم‌وطنان و بی‌گناهان و فجایع ملی بیانجامد.

 

۲. در هر دو دروغ و پنهانکاری باعث حدی از خشم و رنج عمومی و ریزش اعتماد شد که در ردهٔ اصل فاجعه بود.

 

برای پیشگیری از چنین فاجعه و پنهانکاری شرم‌آور و پرآسیبی، علاوه بر اصلاحات نهادی و رویه‌ای ضروری، باید از فرمانده هوافضای سپاه پرسید:

 

۱. گفته‌اید چهارشنبه صبح از اشتباه پدافند باخبر شدید و به مقامات مافوق اطلاع داده‌اید. این مقامات مافوق دقیقا چه کسانی بودند و چرا تا شنبه صبح و علی‌رغم حساسیت بالای افکار عمومی در ایران و جهان پنهانکاری کردند و دروغ گفتند؟

 

۲. چرا شما و مقام‌های مطلع مافوق‌تان بلافاصله رییس‌جمهور (که رییس شورایعالی امنیت ملی هم هست)، سخنگوی دولت، رییس سازمان هواپیمایی، سفرای ایران، صداوسیما و رسانه‌ها را مطلع نکردید که بی‌خبر دقیقا بر روایت دیگر اصرار نکنند و اینچنین به حیثیت و اعتبار این همه نهاد و مسئول لطمه نخورد؟

 

۳. اگر خودتان، چنانکه می‌گویید، چهارشنبه صبح مطلع شدید، چطور توانستید آنقدر خوش‌روحیه در نشست‌ها و برنامه‌های تلویزیونی چهارشنبه و پنجشنبه حاضر و در زمینه‌های دیگر گزارش دهید؟

 

کاش مجموعهٔ حکمرانان اینقدر درایت داشته باشند که در این روزهایی که روح و روان ملت ایران زخمیِ مصائب پیاپی است لااقل بر عمق مصیبت‌زدگی میلیون‌ها شهروند نیفزایند و مثلا هیچ‌کس در جمع‌های خودجوشی که برای روشن کردن شمع و به یاد جان‌باختگان و تسلیت به بازماندگان تسکیل می‌شود، بازداشت و سرکوب نشود.

 

خود مقام‌های کشوری و لشکری بانی و مشوق برگزاری برنامه‌های یادبود و مراسم تشییع ملی و باشکوه شوند، خودشان هم در کنار عزاداران شمعی روشن کنند.

 

از تحقیق و تفحص یک کمیتهٔ ملی برای گزارش کارشناسانهٔ علل این فاجعه و اصلاحات رویه‌ای و ساختاری برای پیشگیری از فاجعهٔ مشابه و پیشگیری از دروغ سیستماتیک حمایتِ عملیِ مؤثر کنند و مسئولان و صداوسیما برای همدردی با داغداران و التیام رنج میلیون‌ها ایرانی از انواع اقدامات نمادین و کارساز دریغ نکنند (حتی در حد بیلبوردهای تسلیت شهرداری و ویژه‌برنامه‌های صداوسیما).

 

بعد از این همه مصیبت پیاپیِ ملی در هفته‌های گذشته نیازمند “التیام‌های ملی‌‌” و اصلاحات ریشه‌ای‌ هستیم و نه اخبار بد و مصائب و بازداشت و سرکوب و خطاهای فاجعه‌بار بیشتر.