زمانی‌که نوکیسگی و فرهنگ زن ستیزی به هم می رسند

تحلیلی جامعه‌شناختی از ریشه‌های تجاوز به دختران در ایرانشهر به قلم عبدالوهاب شهلي بر(جامعه شناس)

نگاه نو– عبدالوهاب شهلی بر (جامعه شناس)

۱. تجاوز جنسی نه پدیده‌ای فردی بلکه اجتماعی است و در هر جامعه‌ای ریشه‌های خاص خودش را دارد. این پدیده، نشانه‌ای است که به فجیع‌ترین شکلِ ممکن ساختارهای بیمار و سرکوب‌گر جامعه را عیان می سازد و نباید آن‌را به عاملان و قربانیانش تقلیل داد. جامعه‌ی بلوچی طی چند دهه‌ی اخیر، مبتلا به تعارض های ساختاری درونزا و برونزای متعددی گشته است که انواع و اقسام خشونت‌ها را تولید می‌کند که متأخرترین آنها تجاوز جنسی به تعدادی دختر در شهر ایرانشهر، است.

۲. مهم ترین مشخصه‌ی متجاوزان، نوکیسگی اقتصادی آنهاست. طی دو دهه‎ی اخیر در اثر قاچاق، رانت خواری، پول شویی و سائر راههای غیرقانونی طبقه‌ای از نوکیسگان اقتصادی در بلوچستان ظهور کرده اند که در زمان کوتاهی به پول های کلانی دست یافته اند و تقریباً هر کاری را که دوست دارند انجام می دهند. آنها با پولشان همه چیز را می‌خرند و اگر خریدنی نباشد با زور اسلحه آن را بدست می آورند. این طبقه به دنبال تمایز خودش از دیگران است؛ ظاهرش را می آراید، ماشین خوب می خرد، لباس و ساعتِ مارک می پوشد، گذشته‌ی اجدادی اش را رتوش می کند، نفوذ اداری می خرد و بصورت بیمارگونه‌ای به کامجویی جنسی در درون و برون جامعه‌اش می پردازد.

۳. اما چرا نوکیسگی در بلوچستان این چنین وحشتناک مرتکب تجاوز جنسی می شود؟ جوابش را باید در زیرساختِ فرهنگ زن ستیز بلوچی دید که عموماً زن را به عنوان «اجِزگ» (ضعیفه) می بیند و بعضاً ازدواج‌های قبیله‌ای و به دور از عشق را، بر دختران تحمیل‌ می‌کند. اساساً تا قبل از مواجه شدن ما ایرانیان با جهان مدرن، زنِ ایرانی در تمامی مناطق کشور جایگاه شایسته ای نداشت و جنسِ دومی بود که در تملک مردان قرار داشت. اما به تدریج، با ورود و رسوب امواج مدرنیته به ایران، زنان ایرانی فضای کنش و تنفسی می یابند که به دلایلی چنین فرصتی برای جامعه بلوچی پیش نمی‌آید. فراتر از این، از دهه‌ی ۱۳۴۰ به این سو، فرهنگِ زن ستیز بلوچی،آغشته به افکار بنیادگرایی مذهبیِ وارداتی از شبه قاره‌ی هند می‌شود که در نتیجه‌ی آن زنان بلوچ، آزادی‌های حداقلی را که در جهانِ سنت، همچون کار همزمان با مردان، حضور در دیوان های مختلط، حضور در مراسم شادی و رقص و آواز و …داشتند، از دست می‌دهند.

۴. ازدواج های درون طائفه‌ای در بلوچستان، که ریشه در سنت های ریشه دار فرهنگی و تاریخی دارند، مانع بزرگ دیگری بر سر راه ازدواج های عاطفی و رضایت جنسی است. این امر وقتی در کناربالابودن هزینه‌های اجتماعی طلاق قرار می گیرد، منجر به گسترش چندزنی و روابط جنسی خارج از چارچوب خانواده شده است که در مواردی منجر به تجاوز جنسی می شود.

۵. هر چند برخورد قاطع و عادلانه‌ی قضایی با جرائم نوکیسگان امری مهم و تاثیرگذار در مهار یکه‌تازی این طبقه است اما همه‌ی راه حل برای تعادل بخشی جنسیتی واجتماعی در بلوچستان نیست! ضروری است گروه های مرجع اجتماعی کمک کنند که دختران و زنان وارد فضاهای عمومی شوند تا این فضای به شدت مردانه‌ی جامعه‌ی بلوچی تعدیل شود؛ همانطوریکه اخیراً مولانا عبدالحمید خواستار حضور دختران و زنان در فضای عمومی عیدگاه شده است. ضروری است اسلام را به اسلام شبه قاره هند تقلیل ندهیم و قرائت های دیگری از اسلام را که احترام بیشتری برای جایگاه اجتماعی زنان، قائلند ترویج کنیم. روشنفکران با نگاه‌های صِرف جنسی نسبت به زنان مبارزه کنند و افکار مدرن را در جامعه‌ی بلوچی ترویج کنند; افکاری که مروج دوست داشتن، احترام، تعامل فکری، ارتباط انسانی و برخورد عاشقانه نسبت به زنان هستند.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.