توسعه یافتگی شوخی نیست!

✍🏻 سعید_معدنی

زمانی که ولیعهد جوان سعودی، بن سلمان، دست به اصلاحات زد. برخی عوامانه فکر می کردند که عنقریب عربستان در ردیف کشورهای توسعه یافته آسیا قرار می گیرد و کشورهایی مثل ایران حسرت دمکراسی و پیشرفت عربستان را خواهند خورد!. غافل از اینکه در کنار پیشرفت و مدرن شدن، دمکراسی و آزادی اجتماعی- سیاسی نیز نیاز است. به عبارتی بدون آزادی منتقد و مخالف، توسعه یافتگی شوخی بیش نیست.

ایران این تجربه را نیم قرن قبل از سر گذرانده بود. محمدرضا شاه پهلوی هم سینما را گسترش داد، برای ما بی حجابی و لباس متحدالشکل آورد. او ارتش قوی ساخت، ژاندارم منطقه شد و ما را “به سوی تمدن بزرگ” دعوت می کرد. در همان حال زندان هایش مملو از مخالفان و منقدانش بود و ساواک وحشیانه ترین رفتار ها را با هموطنانشان داشتند.

نیم قرن بعد از شاه پهلوی، بن سلمان جوان تازه یاد گرفته به زنان اجازه حضور اجتماعی دهد، تئاتر بسازد و سینما تاسیس کند؛ زنان اجازه حضور در ورزشگاهها به عنوان تماشاگر داشته باشند و رانندگی کنند. عوام هم خیال می کردند سالی به سر نیامده عربستان در ردیف ژاپن ، کره، هند و … قرار می گیرد! اما ناپدید شدن و مرگ جمال خاشقجی خط بطلانی بر این همه توهمات کشید. اگر بخواهی کشور پیشرفته ای داشته باشی، “باید اسباب بزرگی همه آماده کنی”.

نمی شود؛

-زندانی سیاسی داشته باشی،

-آزادی مطبوعات نداشته باشی،

-شکنجه در زندانها رایج باشد،

-اقلیتها از حقوق قانونی برخوردار نباشند،

– با ائتلاف با بدون ائتلاف دخالت و تجاوز در کشور همسایه و سایر کشورها داشته باشی،

-در کشورت گروهی ثروت افسانه ای داشته باشند و بقیه زندگی معمولی و فقیر باشند،

-احزاب قوی و انتخابات آزاد نداشته باشی،

-در نهایت مخفیانه روزنامه نگاران و دگراندیشان را بکشی،

و آنگاه دنبال توسعه باشی.

نمی شود. ما این راه را تجربه کرده ایم آنهم نیم قرن قبل، زمانی که بن سلمان هنوز به دنیا نیامده بود! گام نخست در توسعه و دمکراسی احترام به حقوق مردم به ویژه مخالفان و دگراندیشان است.

حقی که شاه ایران و بن سلمان و بقیه دیکتاتورها از آن غفلت می کنند، که در این صورت ره به جایی نمی برند و دیر یا زود سقوط خواهند کرد و یک جامعه عقب مانده از خود به یادگار می گذارند.

خلاصه آنکه در جهان مدرن، توسعه یافتگی همه جانبه و موزون است نه تک بعدی و ناموزون.